การผดุงครรภ์ไทย เป็นศาสตร์แขนงหนึ่งของการแพทย์แผนไทย และเป็นภูมิปัญญาของบรรพชนที่ควรอนุรักษ์ให้อยู่คู่สังคมไทยอย่างยั่งยืน



การดูแลหญิงตั้งครรภ์ด้วยการประคบสมุนไพร


เพื่อการบำบัดรักษาในหญิงตั้งครรภ์ที่มีอายุครรภ์ 28 สัปดาห์จนถึงคลอด ที่มีอาการปวดแขน ขา บ่า


ประโยชน์

1. ทำให้การไหลเวียนของโลหิตและน้ำเหลืองดีขึ้น

2. บำบัดรักษาอาการปวด ตึง ล้า บวม อักเสบของกล้ามเนื้อ เส้นเอ็น และ ข้อต่อ 

3. ทำให้กล้ามเนื้อ เส้นเอ็น และพังผืดอ่อนตัว ช่วยลดอาการเกร็งของกล้ามเนื้อ ลดอาการติดขัดของข้อต่อ กล้ามเนื้อมีความยืดหยุ่นดีขึ้น เคลื่อนไหวได้สะดวกขึ้น และทำให้ระบบกล้ามเนื้อและระบบประสาทผ่อนคลาย




ขั้นตอนการทำหัตถการ

1. ท่าที่เหมาะสมในการประคบสมุนไพรของหญิงตั้งครรภ์ ได้แก่ ท่านอนตะแคงและควรมีหมอนเพื่อรองรับบริเวณท้องและเข้า หรือท่านั่ง หรือท่าที่ทำให้หญิงตั้งครรภ์รู้สึกสบายที่สุด

2. นำลูกประคบสมุนไพรที่นึ่งร้อนได้ที่แล้วมาประคบบริเวณที่ต้องการประคบ(ก่อนประคบควรทดสอบความร้อนของลูกประคบสมุนไพรที่บริเวณท้องแขนหรือหลังมอของผู้ประคบ)

3. ในการวางลูกประคบสมุนไพรบนผิวหนังของหญิงตั้งครรภ์โดยตรงในช่วงแรกๆต้องทำด้วยความเร็วไม่วางแช่นานๆ เพราะหญิงตั้งครรภ์จะทนความร้อนไม่ได้มาก หรืออาจประคบโดยใช้ผ้าขนหนูผืนเล็กรองบนผิวหนังก่อนได้

4. เมื่อลูกประคบสมุนไพรคลายความร้อนลงก็สามารถใช้ลูกประคบอีกลูกหนึ่งแทน(นำลูกเดิมไปนึ่งต่อ ทำซ้ำตามข้อ 2-4)


1 / 1
ท่านอนตะแคงที่เหมาะสมในการประคบสมุนไพร


ตัวอย่างการประคบสมุนไพรในหญิงตั้งครรภ์ กรณีหญิงตั้งครรภ์ปวดขา

ใช้ลูกประคบสมุนไพรประคบที่ขาจากขาท่อนบนจนถึงขาท่อนล่าง ยกเว้นฝ่าเท้า (ดังรูปภาพประกอบ)


1 / 4
ขั้นตอนที่ 1
2 / 4
ขั้นตอนที่ 2
3 / 4
ขั้นตอนที่ 3
4 / 4
ขั้นตอนที่ 4


ข้อห้าม

1. หญิงตั้งครรภ์ที่มีไข้สูงเกิน 37.5 องศาเซลเซียส

2. หญิงตั้งครรภ์ที่มีความดันโลหิตสูง (systolic สูงกว่าหรือเท่ากับ 140 mm.Hg และ/หรือ diastolic สูงกว่าหรือเท่ากับ 90 mm.Hg) ที่มีอาการหน้ามืด ใจสั่น ปวดศีรษะ หรือคลื่นไส้ อาเจียน 

3. หญิงตั้งครรภ์ที่แพ้สมุนไพร หรือมีอาการไม่พึงประสงค์จากสมุนไพร

4. บริเวณที่กระดูกแตกหัก ปริร้าว ที่ยังไม่ติดดี

5. บริเวณที่เป็นมะเร็ง

6. บริเวณที่เป็นแผลเปิด หรือเลือดออกใหม่ๆ

7. บริเวณที่มีหลอดเลือดดำอักเสบ

8. บริเวณที่มีการติดเชื้อ

9. บริเวณที่มีการอักเสบ ( ปวด บวม แดง ร้อน ) จากอุบัติเหตุในช่วง 24 ชั่วโมงแรก (เพราะอาจจะทำให้บวมมากขึ้น ควรประคบด้วยความเย็น)




ข้อควรระวัง

1. หญิงตั้งครรภ์ที่มีอาการชา

2. หญิงตั้งครรภ์ที่เป็นโรคเบาหวาน

3. หญิงตั้งครรภ์ที่เป็นโรคลมตะกัง (ลมปะกัง) ขณะที่มีอาการอาเจียน

4. การใช้ลูกประคบที่ร้อนจนเกินไป โดยเฉพาะบริเวณผิวที่บาง

5. ประคบด้วยความระมัดระวัง และใช้น้ำหนักการประคบอย่างเบา และนุ่มนวล

6. ไม่ประคบบริเวณท้อง

7. ไม่มีการประคบในตำแหน่งที่จะส่งผลเป็นอันตรายต่อการตั้งครรภ์ เช่น ฝ่าเท้า เป็นต้น




อาการแทรกซ้อน

หากใช้ลูกประคบสมุนไพรที่ร้อนเกินไป จะทำให้ผิวหนังบริเวณที่ประคบไหม้ พอง แสบ ร้อน บวม รอยดำ และอาจทำให้เกิดอาการติดเชื้อเฉพาะที่ได้ ซึ่งถ้ามีอาการดังกล่าว ควรหยุดโดยทันที และถ้ามีอาการแสบร้อน ให้ประคบเย็น หากพองจนผิวหนังลอก ให้ส่งต่อแพทย์แผนปัจจุบัน