การผดุงครรภ์ไทย เป็นศาสตร์แขนงหนึ่งของการแพทย์แผนไทย และเป็นภูมิปัญญาของบรรพชนที่ควรอนุรักษ์ให้อยู่คู่สังคมไทยอย่างยั่งยืน



ภาวะมดลูกไม่ปกติ


มดลูกอยู่ในท้องน้อย สามารถเคลื่อนไปได้ทั้งซ้าย-ขวาบน-ล่าง โดยปกติตำแหน่งของมดูกอยู่ในแนวตั้งระหว่างกระเพาะปัสสาวะกับทวารหนัก กรณีมดลูกไม่ปกติ เช่น มดลูกโต มดลูกหย่อน มดลูกบาง มดลูกหน่วง จะสังเกตได้ว่า หน้าท้องจะกลม

(ที่มา: การดูแลมดลูกเคลื่อน ตามแนวทางแพทย์แผนไทย โดย อ.อำนวย เฟื่องฟูกิจการ สมาคมแพทย์แผนไทยเชียงใหม่)


มดลูกหย่อน

สาเหตุของมดลูกหย่อน

1. ขี้กลัว ขี้ตกใจ หรือมีความเครียดสูง
2. แท้งลูก ผ่าคลอด คลอดลูก
3. ทานของดองมากไป




ท่ากายบริหารสำหรับแก้มดลูกหย่อน

- นอนราบกับพื้น กระดกเท้าซ้ายขึ้น-ลงช้าๆ 10 ครั้ง ชันเข่าซ้ายขึ้น ยกเข่าซ้ายชิดอก พร้อมกับหายใจเข้านับ 10 จากนั้นผ่อนลมหายใจออกพร้อมวางเท้าราบกับพื้นในท่าเดิม ทำซ้าย-ขวาสลับกัน 10 ครั้ง แล้วทำเข่าคู่ 10 ครั้ง
- เท้าทั้งสองยกขึ้นชี้ฟ้า โดยพิงผนังห้อง รู้สึกผ่อนคลาย จากนั้นใช้มือทั้งสองข้างโกยมดลูกเข้าหาสะดือหายใจเข้าแล้วปล่อย หายใจออกใช้มือคู่โกย 5 ครั้ง
- นอนราบกับพื้น ชันเข่าทั้งสองข้างขึ้น ผ่อนคลาย กระดกก้นขึ้นเล็กน้อย แขม่วท้องนับ 10 เอาก้นลงหายใจออก ทำ 10 ครั้ง


มดลูกเคลื่อน

การที่มดลูกเคลื่อนไปจากที่เดิม มดลูกต่ำ-มดลูกลอยตัว-มดลูกตะแคงตัว เกิดจากการยกของหนักในระหว่างมีประจำเดือนวันแรก ๆ หรือหลังคลอดบุตร มดลูกยังไม่เข้าอู่ มีอยู่ 3 ชนิด คือ มดลูกต่ำ มดลูกลอย และมดลูกตะแคง




มดลูกต่ำ

สาเหตุ
1. กระเพาะปัสสาวะเต็ม หรือทวารหนักเต็มไปด้วยกากอาหารคั่งค้าง (ท้องผูกเป็นประจำ)
2. ภาวะหลังคลอด มดลูกไม่เข้าอู่
3. ทำงานหนัก ยกของหนักเป็นประจำ
อาการ
1. ปัสสาวะเล็ดเวลาหัวเราะ ไอ จาม หรือเวลายกของหนัก ก้าวขึ้นบันได ตกหลุม กลั้นปัสสาวะไม่อยู่ กระปิดกระปรอย
2. ปวดหลังร้าวลงมาที่ท้องน้อย


1 / 3
ความผิดปกติของมดลูก
2 / 3
3 / 3
มดลูกต่ำ (ภาพด้านขวา)


มดลูกต่ำ มี 4 ระยะ

มดลูกต่ำ มี 4 ระยะ ได้แก่

1. มดลูกต่ำขั้นแรก มดลูกจะเลื่อนลงมาต่ำกว่าตำแหน่งปกติ แต่ยังไม่ถึงระดับเยื่อพรหมจารี
2. มดลูกต่ำขั้นที่ 2 ปากมดลูกจะเลื่อนต่ำลงมามากขึ้นจนถึงระดับเยื่อพรหมจารี
3. มดลูกต่ำขั้นที่ 3 มดลูกจะต่ำจนปากมดลูกโผล่ออกมาภายนอก
4. มดลูกต่ำระยะสุดท้าย มดลูกจะหลุดห้อยออกมาข้างนอกเกือบทั้งหมด


มดลูกลอย

สาเหตุ อยู่ไฟไม่ได้ ทำให้มดลูกไม่เข้าอู่ หรือเข้าอู่ไม่สนิท
อาการ
1. ผายลมทางช่องคลอด
2. เวลาก้าวเดินเสียวช่องคลอด
3. อาจปวดต้นคอ ปวดร้าวมาที่ท้องน้อย
4. ไม่ทนร้อนทนหนาว ใจหวิว ใจสั่น อ่อนเพลียง่าย




มดลูกตะแคง

อาการเริ่มเป็นแรก ๆ ปวดท้องน้อยมาก ปวดจนตัวบิดตัวงอ ให้รีบแก้ไข ถ้าบิดตัวจะทำให้มดลูกเคลื่อน อาการทั่ว ๆ ไป ปวดหลังปวดเอว ปวดกระเบนเหน็บ ปวดเชิงกราน ร้าวชาออกขา เย็นปลายมือปลายเท้า มีตกขาวไม่คันไม่มีกลิ่น ปวดท้องน้อย มีอาการตึงคอ ปวดศีรษะ (อาจปวดหัวคล้ายไมเกรน)




ผลที่เกิดขึ้นจากมดลูกตะแคง

- ปวดประจำเดือน
- มีกลิ่นภายใน ติดเชื้อง่าย
- มีระดูขาว บางทีตลอดเดือน
- ช่องคลอดขยายตัวออก
- ปากมดลูกลงต่ำทำให้เจ็บเวลามีเพศสัมพันธ์
- เสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งปากมดลูก เนื้องอก
- กล้ามเนื้อหย่อน บริเวณหน้าอก ถุงใต้ตา แก้ม
- หูรูดปัสสาวะหย่อน กลั้นปัสสาวะไม่อยู่
- เบ่งปัสสาวะไม่ค่อยออก
- แท้งลูกง่าย ติดลูกยาก
- มีลมในมดลูก มีฟองอากาศ
- ผิวเสีย ไม่รื่น ไม่ใส ไม่แวว
- ประจำเดือนมาไม่ปกติ
- ไม่มีสาปสาว หรือเสน่ห์เรื่องเพศ
- ทำให้เป็นลมผิดเดือน


อาการที่เกิดขึ้น สืบเนื่องจากมดลูกตะแคง

อาการเหล่านี้ อาจเกิดขึ้นได้
- ปวดหัวไมเกรน
- จุดใต้ราวนมกดเจ็บ
- ปวดท้องน้อย ปวดหน่วง ๆ
- ปวดตึงหน้าขา
- ปวดส้นเท้า
- ปวดตึง คอ บ่า ไหล่
- ข้อพับแขนด้านนอก กดเจ็บ
- ปวดหลัง ปวดบั้นเอว
- ข้อพับขาตึง

รูปภาพ: http://lachule.co.th/index.php?op=beauty-detail&beautytip_id=22. ค้นเมื่อวันที่ 18 มีนาคม 2560.
รูปภาพ: http://praew001.lnwshop.com/product/8/hyli. ค้นเมื่อวันที่ 18 มีนาคม 2560.
รูปภาพ: http://www.morsengrich.com/uterine-prolapse/. ค้นเมื่อวันที่ 18 มีนาคม 2560.